Пензијата не е подарок од државата – таа е право што пензионерот веќе го платил однапред со децении работа и придонеси
Каде завршува законот и каде почнува политиката
Македонскиот пензиски систем во изминатите две години се соочува со сериозни предизвици, кои произлегуваат од суспензијата на законски утврдениот модел на усогласување на пензиите („швајцарска формула“) и воведувањето на линеарно зголемување без соодветна правна и економска основа. Овие промени отвораат прашања за правната заштита на стекнатите права, одржливоста на пензискиот фонд и етичките аспекти на политичкото користење на пензиските политики.
Вовед
Пензискиот систем е темелна компонента на социјалната заштита и претставува механизам за обезбедување на економска сигурност во старост, инвалидност или семејна загуба. Неговото функционирање се темели на принципите на придонесност, правичност и одржливост. Секоја интервенција во моделот на усогласување на пензиите мора да биде во согласност со законската рамка и да се темели на економски показатели, со цел да се зачува довербата на осигурениците и стабилноста на системот.
Законска рамка и швајцарската формула
Член 37 од Законот за пензиско и инвалидско осигурување ја утврдува т.н. швајцарска формула како механизам за редовно усогласување на пензиите врз основа на растот на просечната плата и инфлацијата. Овој модел има за цел да ја задржи куповната моќ на пензионерите и е правно стекнато право, а не дискрециона мерка на извршната власт.
Од законска перспектива, суспендирањето на швајцарската формула без јасна и аргументирана правна основа може да се толкува како повреда на начелото на владеење на правото и правната сигурност. Законите за пензиско осигурување обично ја содржат формулата за индексација токму за да се обезбеди предвидливост и стабилност на примањата, а дискреционите интервенции го поткопуваат тој…
