И ШВАЈЦАРИЈА ИМА МРАЧНО ВОЕНО МИНАТО: Вадењето на илјадниците тони муниција од најубавите езера ќе ја чини милијарди, а еве колку ќе плати за најдоброто решение

Живописните швајцарски езера Луцерн, Тун или Нојшател се препознатливи туристички атракции на швајцарските Алпи познати по својата убавина. Но, скриени под блескавата површина на тие недопрени води лежат отфрлените остатоци од военото минато на Швајцарија.

Речиси пет децении, од 1918 и 1964 година, езерата служеле како воена депонија за непотребна воена муниција бидејќи швајцарската војска верувала дека таа таму е безбедна. Според Би-Би-Си, само во езерото Луцерн има околу 3300 тони муниција, во водите на Нојшател, кое швајцарската авијација го користела за вежби со испукување авионски проектили се до 2021 година, има 4500 тони воен отпад.

Со децении, илјадници тони стара муниција лежат на дното на швајцарските алпски езера. Швајцарија сега нуди парична награда за решенија за отстранување на муницијата од нејзините езера. Илјадници тони несакана муниција беа фрлени во езерата – кои сега се покажаа како проблематични за отстранување. Се очекува секоја операција за спасување да чини милијарди франци, објави Би-Би-Си.

Поголемиот дел од потопената муниција лежи длабоко под површините на езерото Тун, езерото Бриенц и езерото Луцерн – на длабочина од 150 до 220 метри.

Сега, швајцарското одделение за одбрана Armasuisse, објави дека одржува конкурс, повикувајќи ги академиците и експертите од индустријата за најдобри идеи како да се извади муницијата. Оние што ќе ги поднесат првите три идеи ќе поделат вкупна награда од 50.000 франци.

Проценката во 2005 година покажа дека вадењето на муницијата претставува неколку ризици и предизвици, соопшти Министерството за одбрана. „Сите предложени решенија за обновување на муницијата достапни во тоа време ќе доведат до огромни турбуленции на тињата и високи ризици за чувствителниот екосистем на езерото“, се вели во соопштението на одделот.

Тешкотиите вклучуваа дека потопената муниција е покриена со фин седиментен слој со дебелина до два метри, соопштија од одделот. Ако седиментот се разбранува за време на постапката на отстранување, тоа може да доведе до губење на кислород, кој е достапен само во мали количини на оваа длабочина.

Лошата видливост и ризиците од експлозија на муницијата беа исто така дополнителен предизвик, рече одделот.

Одделот сега се свртува кон академиците и работниците во индустријата додека разгледува како да се спроведе „еколошки и безбедно обновување на муниција на длабоки езерски станици“ – што носи ризик од експлозија и може да доведе до загадување во езерата.

Конкурсот беше отворен претходно овој месец, а пријавите може да се поднесат до 6 февруари 2025 година, а победниците ќе бидат објавени во април истата година.

Победниците на конкурсот ќе бидат објавени во април следната година.
„Не се планира веднаш да се спроведат доставените записи, но тие би можеле да послужат како основа за понатамошни појаснувања или за започнување на истражувачки проекти“, велат од одделот.

Туристите кои се упатуваат кон некои од најпознатите езера во Швајцарија може да бидат изненадени кога ќе дознаат дека илјадници метрички тони муниција лежат под тие совршени води.

Победничките идеи нема веднаш да се применат во акција, туку тие ќе послужат како основа за понатамошно истражување, вели Армасуис.