ЗЛАТОТО КАКО ВАЛУТА НА ДОВЕРБА – Централните банки ги зголемуваат резервите во услови на нестабилност

Во време кога светот се бори со економска турбуленција, геополитички шокови и финансиска неизвесност, златото повторно станува централна ѕвезда на глобалната финансиска сцена. Според најновото истражување на Светскиот совет за злато, централните банки ширум светот покажуваат досега невидено ниво на интерес за ова благородно метално средство — и тоа во време кога неговата цена достигна историски рекорди.

Истражувањето за 2025 година, базирано на одговори од 73 централни банки, открива дека 95% од менаџерите на резерви очекуваат континуирано зголемување на златните резерви во наредните 12 месеци – највисока бројка од почетокот на анкетирањето во 2019 година. Тоа е скок од дури 17 процентни поени споредено со минатата година, што претставува драматично поместување во приоритетите на глобалните финансиски институции.

Во свет каде што непредвидливоста станува константа, златото повторно се докажува како стабилен сидро. Повеќето централни банки го вреднуваат поради неговата способност да ја зачува вредноста (80%), да обезбеди диверзификација на портфолиото (81%), и да понуди сигурност во кризни периоди (85%).

Интересно е што оваа златна еуфорија не е еднакво изразена кај сите: 43% од банките планираат да ги зголемат златните резерви, но таа намера е особено присутна кај економиите во развој, каде инфлацијата и геополитиката се водечки причини за ваквото однесување. Од друга страна, во напредните економии, интересот расте, но останува поумерен – 21% од нив планираат зголемување, иако и тоа е подобрување во однос на минатата година.

Забележлив е и трендот на повеќе злато на домашно тло – 59% од испитаниците го складираат златото локално, во споредба со 41% минатата година. Овој потег, покрај безбедносни и логистички причини, сигнализира и повисока стратегиска самостојност.

Истовремено, вербата во американскиот долар како глобална резервна валута слабее. Дури 73% од учесниците во истражувањето очекуваат намалување на доларските резерви во глобалниот систем во наредните пет години. На нивно место се очекува раст на еврото, кинескиот јуан и, секако, златото.

Можеби највпечатлив аспект на оваа златна треска е фактот што се случува во услови на рекордно високи цени. За разлика од комерцијалните инвеститори кои чекаат “пад на цената”, централните банки играат долгорочно. Како што нагласува Шаокаи Фан од Светскиот совет за злато:

„Речиси половина од централните банки во светот имаат намера да го зголемат златото во своите резерви – и тоа во година кога неговата цена достигна највисоки нивоа досега. Тоа кажува многу за недовербата кон другите средства.“

Централните банки започнаа интензивно да акумулираат злато уште од 2010 година, по светската финансиска криза, и од тогаш трае континуиран тренд. Во 2022 и 2023 беа поставени нови рекорди во годишна набавка на злато, при што централните банки купија над 1.000 тони годишно – бројка што не е видена од 1967 година, според архивите на Светскиот совет за злато.

Во време кога глобалниот финансиски систем се преиспитува, а политичките сојузи се менуваат, златото не е само метал – тоа е порака. Порака на доверба во нешто што го надживеало секој економски циклус. За централните банки, тоа не е мода – туку стратегија.

Во златото, изгледа, централните банки ја гледаат не само својата безбедност, туку и иднината на финансиската стабилност во свет што брзо се менува.