ТЕНЗИИТЕ МЕЃУ САД И ИРАН ГО РАЗНИШУВААТ ПАЗАРОТ: Нафтата во остар пораст

Глобалниот пазар на енергенси повторно се најде под силен притисок, откако тензиите во еден од најважните поморски теснеци во светот, Ормускиот, нагло ескалираа и ја разнишаа и онака кревката рамнотежа меѓу САД и Иран. Стравувањата од прекин на снабдувањето веднаш се одразија врз цените на нафтата, кои забележаа остар скок.

Цената на суровата нафта од типот „Брент“, клучен глобален репер, во понеделникот порасна за речиси 6 проценти и достигна 114,44 долари за барел.

Овој ценовен шок доаѓа по серија инциденти во Ормускиот теснец – витална артерија за глобалната трговија со енергенси. Американската војска соопшти дека уништила шест ирански чамци како одговор на напади врз комерцијални бродови, додека Обединетите Арапски Емирати пријавија ракетни и дронски напади врз нивна територија. Техеран, пак, ги отфрли овие тврдења како неосновани.

Пазарите реагираат на зголемениот ризик од поширок конфликт и можноста за затворање на теснецот – сценарио кое би имало сериозни последици врз глобалното снабдување со нафта. Аналитичарите предупредуваат дека дури и заканата за ваков развој на настаните е доволна за да ги оттурне цените нагоре.

И покрај најавата на американскиот претседател Доналд Трамп дека САД ќе обезбедат придружба за трговските бродови низ теснецот, превозниците остануваат претпазливи. Недостигот од јасни безбедносни гаранции ги тера многу компании да избегнуваат транзит низ регионот.

Дополнителна загриженост предизвикува фактот што илјадници морнари остануваат блокирани во зоната. Според податоците на Меѓународната поморска организација, околу 20.000 членови на екипажи се заглавени на приближно 2.000 бродови – ситуација без преседан во модерната историја.

Меѓународните институции апелираат за итна деескалација. Генералниот секретар на Обединетите нации, Антонио Гутереш, предупреди дека блокадата на Ормутскиот теснец го загрозува транспортот на клучни суровини како нафта, гас и ѓубрива, со што директно се заканува на глобалната економија.

Од почетокот на конфликтот, цените на Брент веќе пораснаа за повеќе од 50 проценти, додека дневниот дефицит во снабдувањето се проценува на 14,5 милиони барели. Дури и во случај на политички договор меѓу Вашингтон и Техеран, експертите предупредуваат дека високите цени ќе се задржат подолго време – поради оштетената инфраструктура, натрупаниот товар и потребата од расчистување на поморските мини.

Во вакви услови, енергетските пазари остануваат исклучително чувствителни на секоја нова информација од регионот, а секој дополнителен инцидент може да значи нов ценовен шок што ќе се почувствува ширум светот.

(Фото: Unsplash)