СЛОБОДНА ТРГОВИЈА ПРЕКУ АТЛАНТИКОТ: Шанса за бизнисот, но страв за земјоделците

По четврт век преговори, Европската Унија направи одлучувачки чекор кон потпишување на најголемиот договор за слободна трговија во својата историја. Денес, претставниците на 27-те земји-членки во Брисел дадоа привремено одобрување за договорот меѓу Европска Унија и јужноамериканскиот трговски блок Меркосур, со што беше отворен патот за создавање еден од најголемите трговски блокови во светот. Договорот ги опфаќа Аргентина, Бразил, Парагвај и Уругвај и има за цел укинување на царините за повеќе од 90 проценти од производите што се разменуваат меѓу двата региона.

Одлуката беше донесена откако најмалку 15 земји-членки, кои претставуваат околу 65 проценти од населението на ЕУ, се изјаснија во корист на продолжување на процесот, што е потребното мнозинство за договорот да напредува. Поддршката дојде пред сè од Германија и Шпанија, кои во договорот гледаат начин да се отворат нови пазари и да се компензира загубениот бизнис поради американските царини, како и да се намали зависноста од Кина преку подобар пристап до суровини и критични минерали.

Но, додека дипломатите ги броеја гласовите во Брисел, улиците низ делови од Европа беа исполнети со трактори и незадоволни земјоделци. Во Франција и Белгија беа блокирани автопати, протестираа и земјоделци во Полска и Германија, предупредувајќи дека договорот ќе донесе зголемен увоз на евтини земјоделски производи, како говедско месо, живина и шеќер, со што ќе се потценат домашните производители. Отпорот е особено силен во Франција, најголемиот земјоделски производител во Унијата, каде што претседателот Емануел Макрон јасно порача дека неговата земја нема да го поддржи договорот, оценувајќи го како „договор од друго време“, преговаран врз основа што денес е застарена.

Европската комисија, која ги финализираше преговорите пред една година, тврди дека договорот е стратешки неопходен. Според проценките, тој би ги намалил царините за европските извозници за околу четири милијарди евра годишно, олеснувајќи го извозот на автомобили и автомобилски делови, машини, хемикалии, млечни производи, вина и жестоки пијалаци. За возврат, земјите од Меркосур ќе добијат полесен пристап до европскиот пазар за земјоделски производи, минерали, пулпа и хартија. За да ги ублажи стравувањата на скептичните земји, Комисијата вклучи заштитни механизми што би овозможиле привремено суспендирање на увозот на чувствителни земјоделски производи, зајакнати контроли на остатоци од пестициди, кризен фонд и дополнителна финансиска поддршка за европските земјоделци.

Овие отстапки беа доволни за Италија да го промени својот став, но Франција и Полска останаа против, а еколошките организации предупредија дека договорот може да има сериозни последици врз климата и животната средина. Организации како „Пријатели на Земјата“ го нарекоа договорот климатски штетен, укажувајќи на ризик од зголемено уништување на шумите во Јужна Америка.

Со привременото одобрување, претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен би можела да го потпише договорот со партнерите од Меркосур веќе следната недела. Сепак, пред тој да стапи на сила, ќе мора да добие поддршка и од Европскиот парламент, каде што се очекува тесно и политички чувствително гласање во наредните месеци.

Германија веќе го поздрави исходот од гласањето во Брисел, при што канцеларот Фридрих Мерц оцени дека договорот испраќа силен сигнал за европскиот стратешки суверенитет и подготвеноста на Унијата да гради нови партнерства во време кога светот станува сè попротекционистички. Од другата страна на Атлантикот, бразилскиот претседател Луиз Инасио Лула да Силва порача дека договорот е можност да се зајакне мултилатерализмот и економската соработка во сè поконкурентна глобална средина.

Иако патот до конечна ратификација сè уште не е завршен, договорот ЕУ–Меркосур веќе ја разбуди Европа, ставајќи ја пред тешка дилема меѓу отворањето на нови пазари и заштитата на сопствените земјоделци и животната средина.

(Фото: Unsplash)