ХАОС НА АЕРОДРОМИТЕ: Европските земји почнуваат да го заобиколуваат новиот систем на ЕУ

Европските аеродроми, наместо да бидат симбол на брз проток на патници, периодов се претвораат во тесни грла со долги редици и нервозни туристи. Новиот систем за контрола на границите на Европска Унија, познат како Entry/Exit System (EES), наместо да донесе модернизација, предизвика хаос – барем во првите недели од неговото функционирање.

Како реакција на тоа, Грција прва повлече потег и привремено ги суспендираше биометриските проверки на аеродромите за Британците, ставајќи ја туристичката сезона пред строгите процедури. Сега, нејзиниот пример почнува да се шири. Португалија веќе им дозволува на патниците да заобиколуваат кога редиците стануваат предолги, а Италија се подготвува да воведе сличен пристап. Во позадина, Шпанија, Франција и Хрватска внимателно ја следат ситуацијата и не ја исклучуваат можноста да го сторат истото.

Системот EES предвидува сите патници кои не се од ЕУ да доставуваат биометриски податоци, отпечатоци од прсти и скенирање на лице, преку специјални киосци на граничните премини. Намерата е да се подобри безбедноста и да се дигитализира контролата, но реалноста на терен покажува дека технологијата сè уште не е подготвена за огромниот број патници, особено во туристичките шпицеви.

Притисокот врз владите расте и од туристичкиот сектор. Според Шејмус Меколи од компанијата Holiday Extras, ниту една земја не сака да ризикува да ги изгуби туристите поради доцнења. Во игра не се само удобноста на патниците, туку и милијарди евра приходи и илјадници работни места.

Во меѓувреме, Европска комисија призна дека има проблеми и им дозволи на земјите-членки таканаречена „вградена флексибилност“. Тоа значи дека, во периоди на гужва, властите можат привремено да ги паузираат биометриските проверки и да се вратат на класично печатирање на пасошите. Иако системот веќе регистрирал десетици милиони влезови и излези, неговата практична примена сè уште се прилагодува.

Дополнителен притисок доаѓа и од авиокомпаниите, меѓу кои и Ryanair, кои предупредуваат дека патниците веќе пропуштаат летови поради долгите процедури. За нив, секоја минута доцнење значи загуба – и финансиска и репутациска.

Целата ситуација отвора пошироко прашање: дали Европа може истовремено да биде и безбедна и брза за патување? Додека Брисел инсистира на дигитализација и контрола, земјите зависни од туризмот бараат практични решенија. Барем засега, изгледа дека приоритет добива економијата, а не строгите правила.