ЕВРОПА ПРИТИСКА ЗА ДИГИТАЛНОТО ЕВРО, ќе успее ли да ја предизвика доминацијата на Visa и Mastercard?

Европа се стреми да ја предизвика доминацијата на американските гиганти за плаќање Visa и Mastercard, но предложеното дигитално евро се соочува со растечки отпор од банките, политичарите и застапниците за приватност.

Планот, поддржан од Европската централна банка, би вовел дигитална валута поддржана од државата, дизајнирана да ги надополни готовината и постојните банкарски услуги. Според предлозите на Европската комисија, граѓаните би користеле дигитален паричник и за онлајн и за офлајн плаќања, со строги заштитни мерки за приватност.

Доколку биде одобрено до крајот на 2026 година, дигиталното евро би можело да се воведе за секојдневни плаќања до 2029 година.

Во моментов, Visa и Mastercard сочинуваат околу 61% од плаќањата со картички во еврозоната и доминираат во прекуграничните трансакции. Европските лидери тврдат дека намалувањето на зависноста од странски даватели на услуги е клучно за зајакнување на финансискиот суверенитет.

Дебатата се интензивираше поради геополитичките тензии, особено по враќањето на Доналд Трамп во Белата куќа и неговиот поконфронтациски став за трговија.

Сепак, предлогот предизвика силни критики од делови од финансискиот сектор. Комерцијалните банки предупредуваат дека малопродажното дигитално евро би можело директно да се натпреварува со нивните услуги и да ја наруши рамнотежата помеѓу централната банка и приватните пари.

Даниел Баал рече дека сегашниот дизајн ризикува да ги претвори парите на централната банка во директен конкурент на банкарските депозити, додека Мартина Вајмерт, раководителка на европската платформа за плаќања Веро, предупреди дека давањето статус на законско средство за плаќање на дигиталното евро би можело да ја наруши конкуренцијата со тоа што ќе ги принуди бизнисите да го прифатат.

Поддржувачите тврдат дека загриженоста е претерана, инсистирајќи дека дигиталното евро би функционирало како готовина – јавно добро прилагодено за дигиталното доба.

Предлогот сега е во центарот на политичка битка во Европскиот парламент, предводен од шпанскиот пратеник Фернандо Наварете Рохас, кој изрази скептицизам и се залага за решенија од приватниот сектор.

Додека владите на ЕУ во голема мера ја поддржуваат иницијативата, поделбите во Парламентот значат дека конечниот исход останува неизвесен. Се очекува гласање во комитетот во наредните месеци, а целосното одобрување е предвидено до крајот на 2026 година.

Доколку се усвои, дигиталното евро би можело фундаментално да го преобликува начинот на кој Европејците плаќаат – и кој го контролира системот зад него.