ЕУ подготвува резервни сценарија за можен недостиг на авионско гориво

Европа внимателно го следи развојот на новата енергетска неизвесност, откако растечките тензии на Блискиот Исток отворија прашања за снабдувањето со авионско гориво и можните последици врз воздушниот сообраќај. Иако засега нема официјални сигнали за непосредна криза, европските власти веќе разгледуваат резервни сценарија за да спречат нарушувања.

Во фокусот на вонредните разговори на министрите за транспорт на ЕУ беше можноста дел од потребите за авионско гориво да се покриваат преку алтернативни снабдувачи, меѓу кои и САД, доколку дојде до подлабоки проблеми на пазарот. Апостолос Цицикостас изјави дека засега нема индикации за недостиг, ниту сигнали за масовни откажувања на летови, но нагласи дека Унијата мора да биде подготвена за брза реакција ако состојбата се влоши.

Загриженоста се засили по предупредувањата од International Energy Agency и неколку европски авиокомпании дека пазарот на авионско гориво е под притисок. Во позадина е нарушениот извоз од Блискиот Исток, особено по проблемите околу Strait of Hormuz, клучна рута преку која минува значителен дел од светската нафта и гас.

Бидејќи околу 70 проценти од авионското гориво во ЕУ доаѓа од европски рафинерии, а остатокот традиционално се увезува од Блискиот Исток, секое нарушување на тие текови отвора простор за превентивни мерки. Меѓу опциите што се разгледуваат е и евентуално користење стратешки резерви, но само ако се појават реални проблеми со снабдувањето.

Germany Германија веќе свика совет за национална безбедност за да ги процени ризиците, додека Spain Шпанија поддржа можен европски механизам за споделување гориво. Во меѓувреме, според трговската компанија Kpler, се очекуваат дополнителни испораки од САД и Нигерија кои би можеле да го ублажат притисокот врз европскиот пазар.

На состанокот било разговарано не само за воздухопловството, туку и за можни мерки доколку кризата се прошири врз поширокиот енергетски сектор. Според кипарскиот министер за транспорт Алексис Вафеадес, целта е да се избегнат панични реакции како редици на бензински пумпи, а како дел од пошироката стратегија се разгледуваат и мерки за намалување на побарувачката, преку поголема употреба на јавен превоз и алтернативни начини на мобилност.

И покрај загриженоста, пораката од Брисел засега е дека ситуацијата е под контрола. Недостигот на гориво се третира како ризик што треба да се следи, а не како непосредна криза. Во меѓувреме, Европската комисија подготвува пакет мерки за ублажување на можни ценовни шокови и зајакнување на производството на одржливи горива за авијација, со цел Европа да остане подготвена доколку турбуленциите на енергетскиот пазар се продлабочат.