Ди Каприо ја бранеше, Еди Рама пресече: Нема хидроцентрали, реката Вјоса ќе биде национален парк

Албанскиот премиер Еди Рама вчера најави дека ќе се создаде национален парк околу реката Вјоса. Вјоса се смета за една од последните диви реки во Европа – што значи дека сè уште нема некој значаен развој на хидроенергијата – а еколошките групи водеа кампањи за да се направи национален парк за да се спречат идните хидроенергетски шеми во услови на бран изградба на хидроенергија низ Западот Балканот.

„Да бидеме јасни кога зборуваме за национален парк: претпоставуваме категорична забрана за каква било дејност на економска активност“, рече Рама кога ја објави одлуката на 13 јуни. Во својот говор, Рама рече дека визијата за иднината е „да се изгради простор за развој кој ја заштитува животната средина и во исто време ги храни генерациите кои ќе и оставаат наследство на Вјоса една по друга на нов начин и додека не се истражи во Европа денес“.

Тој вети дека Вјоса „нема да влезе во циркусот со питоми животни на европскиот електроенергетски систем“, каде што другите реки „станаа како циркуски кучиња и мачки“.

Активистите за заштита на животната средина ја поздравија одлуката и ветувањето на Рама дека секоја економска активност што влијае на реката ќе биде забранета, иако сè уште не е јасно што ќе се случи со проектите што веќе се во тек.

„Националниот парк Дива Река ќе ја заштити целата мрежа на Вјоса од грчката граница до Јадранското Море, вклучувајќи ги и притоките што слободно течат. Ова е нешто што никогаш досега не било направено во Европа“, се вели во соопштението за печатот од неколку еколошки групи кои со години водат кампања за заштита на Вјоса.

Албанската влада на 13-ти јуни соопшти дека потпишала договор со организацијата за еколошки активизам и за спортска облека Патагонија, со седиште во САД, за развој на паркот. Во 2021 година, Патагонија создаде шестминутен филм со апел до луѓето да ја покажат својата поддршка за националниот парк на дивата река Вјоса.

Познатиот холивудски актер Леонардо ди Каприо беше гласен поддржувач на идејата за заштита на реката Вјоса. Користејќи ги социјалните мрежи, тој многупати се појавуваше за да апелира за заштита последната дива река во Европа од плановите на албанските власти.

Владата претходно ја прогласи реката и дел од нејзината околина за „природен парк“, но еколозите рекоа дека тоа не нуди доволна заштита. На некои од притоките на Вјоса веќе се изградени хидроцентрали (ХЕ).

Бесјана Гури, менаџер за комуникации во ЕкоАлбанија, рече: „Иако има многу работа да се направи пред да можеме да ја гарантираме иднината на Вјоса, ова е голема пресвртница за Албанија и за бранителите на реките насекаде. Амбицијата за создавање на првиот европски национален парк Дива Река е чекор поблиску до тоа да стане реалност.

„Пораката што доаѓа од Тирана денес има потенцијал да се прошири многу подалеку од Вјоса – концептот на национален парк Дива Река кој го штити не само главниот воден пат, туку и неговите притоки, е уникатен“, рече Улрих Ајхелман, извршен директор на Ривервоч. „Кај Вјоса, сведоци сме на нов модел на заштита на другите реки во Европа, кои се загрозени од проектите на браните и другите форми на притисок. Треба да размислуваме повеќе за да ја заштитиме нашата природа“.

Вјоса и нејзините притоки течат од планините во Грција, каде што реката се нарекува Аоос, до јадранскиот брег на Албанија. Според еколозите, реката и нејзините притоки формираат екосистем со биодиверзитет од национално и глобално значење. Ова е дом на повеќе од 1.100 видови животни, вклучувајќи 13 глобално загрозени животински и два растителни вида.