АЛАРМ ВО БОЛНИЦИТЕ ВО ЕВРОПА: ќе има недостиг од милиони здравствени работници до 2030 година

Здравствениот систем во Европа е на крстопат. Додека населението старее и потребата од медицинска грижа расте, бројот на здравствени работници не успева да го следи тој тренд. Новите податоци на Евростат откриваат големи нерамнотежи – во некои земји сестринскиот кадар е стабилен, дури и над просекот, а во други се бележи алармантен недостиг што ја загрозува иднината на здравствените услуги. Светската здравствена организација дополнително предупредува: ако не се преземат системски мерки, до 2030 година Европската Унија би можела да се соочи со дефицит од дури 4,1 милиони здравствени професионалци.

Во 2023 година во ЕУ биле регистрирани околу 3,7 милиони медицински сестри и приближно 172 илјади бабици. Германија е апсолутен лидер според број на вработени – со над 559 илјади медицински сестри и акушерки, далеку пред Франција (386.163) и Италија (286.051). Но, споредено со бројот на жители, приказната изгледа поинаку: Ирска се издвојува со најголем однос на медицински сестри по глава на жител (1.366 на 100.000 жители), потоа Финска (1.267) и Германија (1.225). На дното се Романија со само 100, Грција со 219 и Хрватска со 252 сестри на 100.000 жители.

Бројките откриваат уште еден сериозен предизвик – возраста на здравствениот кадар. Во Литванија и Латвија повеќе од 40% од медицинските сестри имаат над 55 години, а во половина од земјите членки третина од лекарите исто така се наоѓаат во истата старосна група. Наспроти тоа, Романија има најмлад кадар со само 11,8% сестри над 55 години, а најголем удел на млади (под 35 години) е забележан во Хрватска (36,4%), Холандија (35,8%), Малта (35,5%) и Шпанија (34%).

Родовата распределба останува константна – над 70% од медицинските сестри во ЕУ се жени. Во девет земји, нивниот удел надминува 90%, со рекорден процент во Латвија (99,5%). Најголем број машки медицински сестри има во Малта (28,2%) и Италија (23,8%).

Освен состојбата на терен, важна е и динамиката на нови кадри. Само во 2023 година во ЕУ дипломирале околу 140.300 медицински сестри – што претставува 31 нов дипломец на 100.000 жители. Финска и Холандија се издвојуваат како најуспешни во привлекувањето на нови генерации со 74, односно 64 дипломирани на 100.000 жители, додека Словенија бележи само тројца. Кај бабиците бројот е многу помал: околу 7.000 дипломирани во целата Унија, со Белгија како лидер (6 на 100.000 жители) и Кипар на последно место (0,1).

Земјите-членки веќе почнаа да бараат решенија. Во Германија и Франција се инвестира во подобрување на условите за работа и во привлекување кадар од трети земји, особено преку поедноставени процедури за признавање дипломи. Скандинавските земји се фокусираат на зголемување на платите и на воведување дополнителни бенефиции, со цел да ги задржат медицинските сестри во системот. Холандија, пак, започна со дигитални програми за олеснување на административната работа на медицинскиот персонал, за тие да можат повеќе време да посветат на пациентите.

Европската Унија во целина веќе ја препозна здравствената работна сила како критичен приоритет. Европскиот парламент во 2025 година отвори расправа за подобрување на условите, а Европската комисија ја вклучи оваа тема во агендата за одржливи системи на здравствена заштита. Се разгледуваат мерки како зголемување на мобилноста на здравствените работници меѓу земјите, зголемување на инвестициите во медицинското образование и создавање европски фондови за привлекување и задржување млади кадри.

Сето ова укажува дека без брзи и храбри политики, постои ризик здравствената криза да се продлабочи. Европа се наоѓа пред избор – да инвестира во своите луѓе, да создаде атрактивни услови и да осигура стабилност на системите, или да се соочи со сериозни празнини во основната здравствена заштита.